Kolekcja kusz wykonanych przez Jerzego Jurgę,

znajdująca się w MŚ.

____________________________________________________________

 

 

 

 

 

     Jerzy Jurga jest historykiem sztuki zajmującym się obok malarstwa konstruowaniem kusz. Uważa on, że zajmowanie się równolegle czystą twórczością i artystycznym rzemiosłem tworzy harmonijne połączenie. Jego fascynacje kuszami mają 2 źródła. pierwszym jest piękna forma, w której połączone są ze sobą różnorodne, czasami szlachetne materiały (stal, drewno, kość, sznur), drugie stanowi siła potencjalnie drzemiąca w kuszy. Kusza - przedmiot niewątpliwie wyrafinowany, delikatny na pierwszy rzut oka - myli pozorną łagodnością maskując tkwiącą w niej siłę. Każda wykonana przez Jurgę kusza jest wynikiem dogłębnych studiów opartych zarówno na literaturze jak też analizie egzemplarzy znajdujących się w muzeach. Znajomość tematyki i liczne podróże artysty pozwoliły mu na odkrycie istotnych cech poszczególnych typów kusz. Znamiona te bez względu na obszar występowania (wytwarzania lub użytkowania) są do siebie podobne. Ten wyznawany przez Jurgę pogląd dowodzi szerokiej wymiany myśli technicznej na terenie Europy od średniowiecza do renesansu.

     W wykonywanych przez siebie kuszach Jerzy Jurga stosuje materiały "źródłowe": szlachetne drewna - szczególnie orzech, czarny dąb oraz kości bydlęce, ponieważ kość słoniowa jest praktycznie nieosiągalna. Zastępowanie egzotycznego materiału kośćmi wołowymi ma podłoże etyczne i proekologiczne. Używane płytki kościane po odpowiedniej obróbce uzyskują szlachetność nie ustępującą kości słoniowej.

J. Jurga przypisuje ogromną wagę mechanizmom spustowym oraz napinającym. Wykonanie skomplikowanego konstrukcyjnie, działającego mechanizmu z bardzo dobrych materiałów (ze względu na ścieranie) jest trudne, ponieważ jego działanie opiera się na złożonych względem siebie relacjach poszczególnych elementów (różnorodność kątów i dźwigni).

Aby kusza strzeliła, trzeba uruchomić ogromną siłę za pomocą mechanizmów napinających o konstrukcji opartej albo na dźwigniach, albo na przekładniach lub windach wielokrążkowych. Nie ulega wątpliwości, że wykonanie tego mechanizmu jest prawie tak trudne jak wykonanie kuszy. Zarówno kusza jak i mechanizm napinający muszą być niezawodne.

J.Jurga w swoich kuszach stosuje łuki stalowe, ponieważ wymagają tego typy konstruowanych przez niego obiektów. Łuki odkuwane są z najlepszej stali i hartowane według starych recept. Parametry łuków zbliżone są siłą miotania do egzemplarzy zabytkowych. Cięciwy łuków wykonywane są według starych przepisów (nić konopna nasączona woskiem pszczelim, pokrywana specjalnym klejem).

Artysta przywiązuje ogromną wagę do jakości drewna używanego na łoże, ponieważ musi ono spełniać wymogi wielkich momentowych naprężeń występujących podczas napinania kuszy i oddawania strzału. Najczęściej stosowane są drewna orzechowe i jesionowe ze względu na walory wytrzymałościowe, piękny rysunek słojów.

Dla każdej kuszy przeznaczone są odpowiednie bełty, gdzie waga i kształt są podporządkowane typowi kiszy oraz celowi, któremu mają służyć.

Kusze Jerzego Jurgi, według opinii znawców, są obiektami wysokiej klasy i nie ustępują pierwowzorom, znajdują się w zbiorach muzealnych i kolekcjach prywatnych.